İşe Başlatmama Sonrası Ücret Artışının İspatında Asgari Ücret Oranlaması Hakkında İstinaf Mahkemesi Kararı İncelemesi

İŞE BAŞLATMAMA İLE SONRA EREN İŞ SÖZLEŞMESİNDE ÜCRET NASIL BELİRLENMELİDİR?

Asgari Ücret Zammı Otomatik Olarak Uygulanır mı?

Peki bu alacaklar hangi ücret üzerinden hesaplanır?
İşçinin ilk fesih tarihindeki ücreti üzerinden mi, yoksa işe başlatılmadığı tarihteki ücreti üzerinden mi?
İşçinin işe başatılmadığı tarihte alacağı varsayılan ücreti nasıl ispatlanır?

Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 17/12/2025 tarihli kararında (E. 2023/933, K. 2025/1532) bu soruya önemli bir cevap verdi.

Karara konu olan somut olay

İşçi, kararın kesinleşmesinin ardından noter ihtarnamesiyle işe başlatılması için işverene başvurdu. İşveren işçiyi işe başlatmadı, ancak işe başlatmama tazminatını ve boşta geçen süre ücretini ödedi. Böylece iş sözleşmesi, işe başlatmama tarihinde işverence feshedilmiş sayıldı.

İşçi bunun üzerine kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının eksik ödendiğini ileri sürerek alacak davası açtı. İlk derece mahkemesi davayı kabul etti. İşveren bu karara karşı istinaf yoluna başvurdu.

Uyuşmazlık: Hesaplamada Hangi Ücret Esas Alınacak?

İlk derece mahkemesinin hükme esas aldığı bilirkişi raporu şöyle bir yöntem izlemişti:
• İşe iade dosyasında işçinin giydirilmiş brüt ücreti 4.723,46 TL kabul edilmişti.
• Bu tutar, ilk fesih tarihindeki asgari ücretin yaklaşık 1,84 katıydı.
• Bilirkişi bu oranı, işe başlatmama tarihindeki asgari ücretle çarptı ve işçinin ücretini 6.582,60 TL olarak belirledi.

Yani rapor, işçinin ücretinin de asgari ücretle birlikte aynı oranda arttığını varsaymıştı. Uyuşmazlık da bu yöntemin hukuka uygun olup olmadığı noktasında toplandı.

Bölge Adliye Mahkemesinin Değerlendirmesi

1. Fesih tarihi, işe başlatmama tarihidir. İşçi süresinde başvurmasına rağmen işe başlatılmazsa iş sözleşmesi, işe başlatılmayacağının açıklandığı tarihte veya bir aylık başlatma süresinin sonunda feshedilmiş sayılır. Kıdem ve ihbar tazminatı ile işe başlatmama tazminatı da bu tarihteki ücrete göre hesaplanır.
2. İspat yükü işçidedir. İşçinin işe başlatmama tarihindeki ücretinin, ilk fesih tarihindeki ücretinden fazla olduğunu ispat etmesi gerekir.
3. Önce emsal işçi araştırılır. Bu ücret, işçi ile aynı işyerinde çalışan emsal işçinin ücretine göre belirlenir. İşçinin kendisine emsal olabilecek işçiyi veya işçileri bildirmesi gerekir. Emsal işçinin hem ilk fesih tarihinde hem de işe başlatmama tarihinde aynı işyerinde çalışıyor olması şarttır. Bu şartı taşıyan işçi varsa, ayrıca eşdeğer görevde çalışıp çalışmadığı ve kıdeminin işçinin kıdemine yakın olup olmadığı gibi kriterler incelenir.
4. Emsal işçi yoksa genel ücret artış oranı esas alınır. Emsal işçi bulunamazsa veya emsal ücret belirlenemezse, ilk fesih tarihi ile işe başlatmama tarihi arasında işverenin çalışanlarına uyguladığı genel ücret artış oranı tespit edilir. İşçinin ücreti bu orana göre belirlenir.
5. Asgari ücret zammı otomatik olarak yansıtılamaz. Daire, işverenin her hâlükarda işçinin ücretine asgari ücret oranında zam yapmak zorunda olduğu yönündeki kabulün yerinde olmadığını açıkça belirtti. Asgari ücret artışı, işçinin ücretine otomatik olarak yansıyan bir artış değildir.

Karar, aynı yöndeki Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2025/6382 E., 2025/5955 K. sayılı ilamına da dayanmaktadır.

Ödeme Tarihi de Araştırılmalı

Daire ayrıca dosyadaki banka kaydının davacıya ait olmadığını tespit etti. Bu nedenle işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinin ne zaman ödendiğinin, işçinin banka kayıtları getirilerek belirlenmesi gerektiğine hükmetti. Bu tarih, mahsup ve faiz hesabı bakımından önem taşımaktadır. Hükmün de kazanılmış hak ilkesi gözetilerek kurulması gerekir.

Sonuç

Daire, ilk derece mahkemesinin kararını HMK m. 353/1-a (6) uyarınca kaldırdı ve dosyayı yeniden görülmek üzere Kayseri 9. İş Mahkemesi'ne gönderdi. Karar kesindir.

Uygulamaya Yansıyan Sonuçlar

• İşe başlatmama suretiyle feshin gerçekleştiği tarihteki ücretin ispatı işçiye aittir.
• Ücret, öncelikle emsal işçi ücretine göre belirlenir.
• Emsal işçi bulunamazsa işverenin genel ücret artış oranı esas alınır.
• Asgari ücret artışı, işçinin ücretine her durumda aynen yansıtılamaz.
• Ödemelerin tarihi, banka kayıtlarıyla ortaya konulmalıdır.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

-Av. Hakan GÜNDOĞDU-